NDĐT – Kinh tế Việt Nam nửa đầu năm 2015 tiếp tục tăng trưởng ổn định và bám sát kế hoạch. Đầu tư xã hội và khu vực doanh nghiệp tăng mạnh. Thị trường tài chính và thị trường bất động sản chuyển động tích cực. Ngành công nghiệp đã đạt mức tăng trưởng cao nhất trong 3 năm qua. Chỉ số niềm tin tiêu dùng (CCI) của người Việt Nam do ANZ-Roy Morgan tổng hợp trong quý I-2015 đạt 142,3 điểm, cao hơn mức bình quân 133,3 điểm của năm 2014. An sinh xã hội, dịch bệnh và an toàn giao thông, môi trường từng bước được cải thiện… Đồng thời, đang xuất hiện một số áp lực mới về tăng nhập siêu, giảm khách du lịch và thị trường tiêu thụ hàng nông sản.
Những động thái kinh tế Việt Nam nổi bật nửa đầu năm 2015

Ước 4 tháng đầu năm so cùng kỳ năm trước, Chỉ số sản xuất ngành công nghiệp tăng mạnh (tăng 9,4%, so mức tăng 5,5% của cùng kỳ năm 2014). Chỉ số tồn kho toàn ngành công nghiệp chế biến, chế tạo được cải thiện, chỉ tăng 11,3% so với mức tăng 13,9% cùng thời điểm 1-4 năm 2014. Tổng mức hàng hóa bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng nếu loại trừ yếu tố giá ước tăng tới 8%. Vận tải hành khách và vận tải hàng hóa tăng đều.

Kim ngạch hàng hóa xuất khẩu ước đạt 50,1 tỷ USD, tăng 8,2%; trong đó, xuất khẩu điện tử, máy tính và linh kiện tăng 62,9%; điện thoại các loại và linh kiện tăng 13,9%; giầy dép tăng 19,1%.

Sản xuất nông nghiệp có cải thiện cả về tiến độ và sản lượng lúa đông xuân và lúa hè thu, ngô, đậu tương và rau đậu; chăn nuôi bò, lợn, gia cầm và thủy sản. Tuy vậy, tình trạng giảm giá và khó khăn đầu ra đang tạo áp lực lên nhiều mặt hàng nông sản, nhất là gạo, cao-su, dưa hấu…

Xuất khẩu nông sản có sự sụt giảm cả lượng và giá, ngoại trừ hạt điều tăng 25,1%, sắn và sản phẩm của sắn tăng 44,6%; còn gạo giảm 0,5% về lượng và giảm 5% về trị giá; cà phê giảm 40,6% về lương và 38,2% về trị giá; thủy sản giảm 15% về trị giá. Kim ngạch hàng hóa nhập khẩu đạt 53,1 tỷ USD, tăng 19,9%; trong đó: nhập ô-tô nguyên chiếc tăng 188,8%; máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng khác tăng 44,4%.

Nhập siêu có xu hướng tăng (khoảng 3 tỷ USD, bằng 6% kim ngạch xuất khẩu so xuất siêu 2 tỷ USD cùng kỳ năm trước), chủ yếu do giá dầu thô giảm và xuất khẩu nhóm hàng nông sản giảm cả về lượng và giá.

Khách quốc tế đến Việt Nam giảm 12,2%. Doanh nghiệp đăng ký thành lập mới tăng 9,7% về số lượng và 13,3% về số vốn; số quay trở lại hoạt động tăng 7,7%, cho thấy tín hiệu tích cực cả về môi trường và cơ hội đầu tư của nền kinh tế, dù số doanh nghiệp (DN) tạm ngừng hoạt động vẫn tăng 4,5%.

Vốn FDI dù giảm 23,3% tổng vốn đăng ký của các dự án cấp mới và vốn cấp bổ sung, nhưng vốn thực hiện tăng hơn 5% và tập trung trên ¾ vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo.

Vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước bằng 26,2% kế hoạch năm và tăng 6,2%.

Tổng thu cân đối NSNN thực hiện lũy kế bằng 34,5% dự toán, tăng 9,4% so với cùng kỳ năm 2014; Tổng chi lũy kế bằng 31,6% dự toán, tăng 9,5%. Bội chi NSNN lũy kế bằng 21,5% dự toán năm.

Riêng tỷ lệ trả nợ trực tiếp của Chính phủ ở mức cao nhất trong 3 năm gần đây là 16,1% tổng chi NSNN (có thể lên tới 31% nếu gộp cả khoản ngân sách vay về sau đó cho vay lại), so với 13,8% năm 2014 và 15,2% năm 2013 (cuối năm 2014, nợ công khoảng hơn 60% GDP).

Về dài hạn, Việt Nam sẽ khẩn trương cơ cấu lại nợ theo hướng tăng tỷ trọng vốn vay dài hạn để giảm áp lực nợ trong ngắn hạn; siết chặt điều kiện cấp bảo lãnh, tăng cường kiểm tra sử dụng vốn vay, bảo đảm hiệu quả đầu tư, chất lượng công trình và theo đúng quy định pháp luật.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng Tư tăng 0,14% so với tháng trước, tăng 0,04% so với tháng 12-2014 và tăng 0,99% so với cùng kỳ năm trước. Chỉ số giá tiêu dùng bình quân 4 tháng đầu năm tăng 0,8% so với bình quân cùng kỳ năm 2014.

Mức tăng dư nợ tín dụng được cải thiện cả về quy mô, thủ tục và lãi suất; trong đó, dư nợ cho vay các địa bàn và lĩnh vực ưu tiên tăng nhanh hơn mức trung bình cả nước (hết quý I-2015, tổng dư nợ tín dụng cho các tỉnh vùng Tây Nguyên đạt 152.427 tỷ đồng, tăng 4,78% so với ngày 31-12-2014, cao hơn bình quân 2,65% và chiếm 3,74% tổng dư nợ tín dụng của cả nước).

Tỷ giá đã điều chỉnh tăng 2%, nhưng so với giá trị còn cao và nhất là trước sự giảm 15%-40% của nhiều đồng tiền khác trên thế giới so với USD trong thời gian gần đây. Việt Nam đang có thặng dư thanh toán 2,8 tỷ USD cho thấy chủ yếu máy móc nhập khẩu được tài trợ bởi nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Hoạt động tái cơ cấu các ngân hàng thương mại nội địa đang được tích cực triển khai theo cả 3 kênh: NHNN mua lại với giá bằng đồng; sát nhập bắt buộc có sự tham gia của ngân hàng thương mại nhà nước và sát nhập tự nguyện có sự tham gia của đối tác nước ngoài.

Thị trường bất động sản đang nhận được những xung lực tích cực mới do các hỗ trợ về tín dụng cho người mua nhà, nới lỏng điều kiện mua-bán, sở hữu nhà, bỏ quy định giao dịch bất động sản phải bắt buộc qua sàn và cho phép chuyển đổi một phần và toàn bộ dự án, điều chưa từng có từ trước đến nay.

Theo thống kê của Bộ Xây dựng, tính đến ngày 20-4-2015, tổng giá trị tồn kho bất động sản trên địa bàn Hà Nội còn khoảng 8.869 tỷ đồng, giảm 48,01% so thời điểm cùng kỳ năm trước; Tại TP Hồ Chí Minh, con số tương ứng là khoảng 13.528 tỷ đồng và giảm 52,93%. Tại hai thị trường lớn nhất cả nước này, dù giá đất năm nay đã được điều chỉnh tăng 2 lần so với năm 2014, nhưng giao dịch bất động sản thành công tăng gần 3 lần so với cùng kỳ năm trước; đồng thời, có sự gia tăng mạnh các hoạt động M&A và đầu tư nước ngoài đến từ các nước châu Á, châu Âu và Hoa Kỳ vào các dự án bất động sản lớn.

Trong thời gian tới sẽ tiếp tục tăng mạnh cả nguồn cung văn phòng cho thuê căn hộ và biệt thự/liền kề. Dư nợ tín dụng mà các ngân hàng thương mại cho vay vào thị trường bất động sản đã đạt gần 330.000 tỷ đồng, tăng nhiều so với con số ở thời điểm thấp nhất lúc khủng hoảng chỉ 180.000 tỷ đồng.

Trước tình trạng “thổi” giá, xuất hiện giá chênh tại một số dự án bất động sản, các cần siết chặt công tác kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật tại các dự án, các sàn giao dịch bất động sản nhằm ngăn chặn kịp thời việc thông tin không chính xác, bán nhà khi chưa đủ điều kiện, nâng giá bán qua các khâu trung gian, chênh lệch giá bất hợp lý, gây thiệt hại cho người dân, chủ động kiểm soát chặt chẽ, không để lặp lại tình trạng “bong bóng” bất động sản.

Trong những tháng đầu năm an sinh xã hội được cải thiện, tình hình việc làm có nhiều dấu hiệu tích cực do số DN đăng ký mới mở rộng thu hút lao động. Số lao động đang làm việc trong các DN công nghiệp tại thời điểm 1-4 tăng 5,5% so với cùng thời điểm năm trước. Số hộ thiếu đói và nhân khẩu thiếu đói trong tháng Tư giảm tương ứng 17% và giảm 20,9% so với cùng kỳ năm 2014.

Nhìn tổng thể, triển vọng là tích cực, song cần nỗ lực toàn diện hơn. Theo Báo cáo triển vọng phát triển châu Á năm 2015 của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) công bố ngày 24-3, năm 2015 tăng trưởng GDP của Việt Nam sẽ đạt 6,1% và tăng 6,2% năm 2016 (10 nước ASEAN dự báo sẽ tăng trưởng 4,9% năm 2015, so với 4,4% của năm trước và tăng lên 5,3% vào năm 2016). Lạm phát khoảng 2,5% năm 2015 và 4% năm 2016. Tuy nhiên, thặng dư tài khoản vãng lai sẽ thu hẹp từ mức 3,1% GDP năm 2015 xuống 1,5% GDP vào 2016. Còn theo Báo cáo tổng quan về tình hình kinh tế Việt Nam do ANZ công bố ngày 17-4, tăng trưởng GDP của Việt Nam trong cả hai năm 2015 và 2016 sẽ đạt mức 6,5%, thậm chí, cao hơn do những kết quả đột phá đã đạt được những tháng đầu năm.

Về tổng thể, nền kinh tế vẫn tăng trưởng dưới mức tiềm năng. Lạm phát thấp, nhưng từ nửa cuối năm 2015 có thể gia tăng áp lực do tăng giá điện, than, thuế môi trường và có thể cả giá dầu mỏ quốc tế. Tổng cầu tiêu dùng và đầu tư đề tăng dần. Nợ công, nợ xấu ngân hàng và yêu cầu cải tổ ngân hàng, cũng như khu vực kinh tế nhà nước sẽ tiếp tục gia tăng sức ép hơn; xuất khẩu gạo, cà phê, thủy sản… còn nhiều khó khăn.

Tăng trưởng tín dụng tăng, lãi suất giảm; tỷ giá, thị trường ngoại tệ ổn định. Các chỉ số niềm tin và xếp hạng tín nhiệm tiếp tục cải thiện. Triển vọng xuất khẩu hàng hóa chế tác nhiều hứa hẹn và triển vọng giảm bớt gánh nặng chi phí, thể chế trong kinh doanh và gia tăng cơ hội đầu tư… là những động lực chính của tăng trưởng ở Việt Nam (hiện chỉ có 36% DN Việt Nam tham gia mạng lưới sản xuất định hướng xuất khẩu, 21% doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu).

Để năm 2015 đạt tăng GDP cao hơn 6,2%, xuất khẩu tăng 10%, nhập siêu không quá 5% tổng kim ngạch xuất khẩu… theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan chức năng cần tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thận trọng, điều hành lãi suất cho vay phù hợp với lãi suất huy động; kiểm soát nợ xấu; ưu tiên vốn cho các công trình, dự án quan trọng, cấp thiết; đẩy nhanh quá trình cổ phần hóa các DNNN, thúc đẩy việc thoái vốn và giảm mạnh tỷ lệ sở hữu nhà nước khỏi loại hình DN này; tạo điều kiện thuận lợi để phát triển mạnh khu vực DN tư nhân, mở rộng thị trường theo hướng đa phương hóa, phát triển các thị trường mới, thị trường tiềm năng…

TS NGUYỄN MINH PHONG